Czy POChP staje się chorobą kobiet?

powrót do listy
˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙
POChP - historia

Przewlekła Obturacyjna Choroba Płuc (POChP) była tradycyjnie postrzegana jako choroba mężczyzn. Epidemia POChP rozpoczęła się wraz z wprowadzeniem fabrycznie produkowanych papierosów. O ile jednak palenie tytoniu na początku XX wieku było coraz popularniejsze wśród mężczyzn, o tyle palące kobiety były stosunkowo nieliczne. Wynikało to najprawdopodobniej z negatywnego wizerunku kobiety palącej, jaki funkcjonował w społeczeństwie.
Tłumaczy to, dlaczego w badaniach przeprowadzanych do lat 60. ubiegłego stulecia stosunek zachorowalności i śmiertelności z powodu POChP wśród mężczyzn i kobiet wynosił 3:1. W drugiej połowie XX wieku odnotowano wyraźny wzrost zachorowań na POChP wśród kobiet. Wydaje się, że rozprzestrzenianie się choroby wśród kobiet przebiegało równolegle ze zmianami obyczajowymi i postępującą emancypacją - kobiety coraz częściej sięgały po papierosa.
Zgodnie z wynikami przeprowadzonych wówczas badań epidemiologicznych częstotliwość występowania POChP była niemal jednakowa u mężczyzn i kobiet. Jednocześnie badania te wykazały, że jedynie 15 procent z osób, u których wykryto POChP miało już chorobę rozpoznaną i było leczone.

Wzrost zachorowalności na POChP wśród kobiet

Nie ulega wątpliwości, że główną przyczyną wzrostu zachorowalności na POChP wśród kobiet jest obserwowane od czasu II wojny światowej rozpowszechnianie się nałogu palenia tytoniu. Niepokoi fakt, że, o ile wśród mężczyzn obserwuje się spadek liczby palących, o tyle wśród kobiet liczba uzależnionych od tytoniu rośnie. W Polsce procent palących stale mężczyzn obniżył się w ciągu ostatnich 30 lat z 59 do 47 procent. W tych samym okresie odsetek palących kobiet wzrósł z 18 do 23 procent.
o programie
b prasowe
kontakt
testy
partnerzy
Wzrost zachorowalności i śmiertelności na POChP wśród kobiet skłonił badaczy do poszukiwań jeszcze innych przyczyn tego zjawiska. Pojawiły się prace naukowe, w których badacze sugerują, że dodatkowym czynnikiem może być nadwrażliwość płuc kobiet na dym tytoniowy. Hipotezy te zostały potwierdzone przez badania przeprowadzone na grupie 10 tysięcy dziewcząt i chłopców w wieku od 10 do 18 lat w USA, u których przez 5 lat obserwowano rozwój płuc. Stwierdzono, że palenie tytoniu powoduje większe zahamowanie rozwoju płuc u dziewcząt niż u chłopców.
Podobne wyniki przyniosły badania epidemiologiczne nad czynnością płuc, przeprowadzone wśród blisko 14 000 mieszkańców Kopenhagi obserwowanych przez okres 15 lat.
Stwierdzono wówczas, że palące kobiety traciły rocznie więcej rezerw oddechowych płuc niż mężczyźni przy takiej samej ekspozycji na dym tytoniowy.
Przy ocenie przytoczonych powyżej wyników nie należy zapominać o ich kontekście. Nie można wykluczyć, że kobiety podają mniejszą niż rzeczywiście własną ekspozycję na dym tytoniowy, ponieważ wiedzą, że palenie papierosów jest zachowaniem nie znajdującym aprobaty społecznej.

Wykrywalność POChP u kobiet

Niestety, jedynie nieliczna część chorych na POChP ma chorobę rozpoznaną. Są to zazwyczaj chorzy w III lub IV stadium choroby, których duszności zmuszają do szukania pomocy lekarskiej. Ponadto, jak wskazują badania, wykrywalność POChP u kobiet jest niższa niż u mężczyzn. W Wielkiej Brytanii w latach 1990 - 1997 POChP rozpoznano i leczono u około 1,5 procent mężczyzn, natomiast u kobiet wykrywalność POChP w tym okresie wzrosła z 0,8 do 1,2 procent.
O niskim wskaźniku wykrywalności POChP u kobiet świadczą badania wśród 192 lekarzy rodzinnych w Kanadzie i USA. Przedstawiono im hipotetyczną historię choroby typową dla POChP i spytano o rozpoznanie. Dla połowy badanych chory był kobietą, a dla połowy mężczyzną. Choroba była trafnie rozpoznawana przez 58 procent lekarzy, jeżeli chory był mężczyzną , ale tylko przez 42 procent lekarzy, jeżeli chory był kobietą. U kobiet częściej rozpoznawano astmę lub chorobę serca. Można więc przypuszczać, że POChP od dawna była znacznie rozpowszechniona wśród kobiet, ale nie była rozpoznawana, ponieważ lekarze uważali POChP za chorobę mężczyzn.

Przewidywania

Przewidywania dotyczące wzrostu zachorowań na POChP wśród kobiet nie są, niestety, zbyt optymistyczne. Przewiduje się, że w samej Kanadzie w roku 2015 na POChP umrze ok. 12 tysięcy kobiet. Jeszcze bardziej niepokojące okazują się prognozy dotyczące potrzeb leczniczych. Zgodnie z wynikami badań, w 2015 roku w Kanadzie z powodu POChP będzie hospitalizowanych dwa razy więcej kobiet niż mężczyzn. Na niekorzyść kobiet przemawia dodatkowo fakt, że mają one większe trudności z zaprzestaniem palenia niż mężczyźni. Dotyczy to zarówno metod behawioralnych, jak i farmakologicznych. Jednym z powodów może być obawa przed tyciem po zaprzestaniu palenia. Pocieszające jest natomiast to, że jeżeli kobieta chora na POChP przestaje palić jej płuca zdrowieją szybciej niż płuca mężczyzny.

Podsumowanie

W wielu krajach częstość zachorowań na POChP wśród kobiet zbliża się do częstości zachorowań wśród mężczyzn. Liczba zgonów z powodu POChP wśród kobiet rośnie, zbliżając się do liczby zgonów wśród mężczyzn. Kobiety są szczególnie narażone na szkodliwe działanie dymu tytoniowego. Jednocześnie coraz częściej padają ofiarami nałogu nikotynowego. Dlatego profilaktyczne działania antynikotynowe należy skierować przede wszystkim do dziewcząt i młodych kobiet. Natomiast lekarze powinni podejrzewać POChP u każdej kobiety powyżej 40 roku życia, palącej papierosy lub skarżącej się na duszności w czasie wysiłku.

Prof. dr hab. Jan Zieliński
Koordynator Programu "Głęboki Oddech"
Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc
Warszawa


design: republica nova
Adamed